Szlak elektrowni wodnych na Raduni (Łapino - Straszyn

Szlak elektrowni wodnych na Raduni (Łapino - Straszyn - Pruszcz Gdański)

„Szlak elektrowni wodnych na Raduni” łączący Łapino z Pruszczem Gdańskim to nazwa nieformalna, określająca popularną trasę rekreacyjną. Dopiero od Kolbud szlak pokrywa się z oznakowanym na żółto Szlakiem Bursztynowym, który również prowadzi do Pruszcza Gdańskiego. Trasa cieszy się dużym uznaniem zarówno wśród pieszych, jak i rowerzystów.

Szlak rozpoczyna się w Łapinie, a następnie wiedzie przez Kolbudy, Bielkowo, Straszyn oraz Juszkowo, kończąc się we wspomnianym Pruszczu Gdańskim. Osią szlaku jest rzeka Radunia, malowniczo meandrująca wśród lasów, pagórków i łąk, a jego motywem przewodnim są zabytkowe elektrownie wodne. W powiecie gdańskim (i na naszej trasie) jest ich siedem. Powstawały w latach 1910–1937. Pierwszą z nich uruchomiono w Straszynie (Elektrownia Wodna Straszyn), w której to miejscowości znajdują się jeszcze dwie - Prędzieszyn (rok uruchomienia 1937) i Kuźnice (1934), stanowiące "dolne stopnie" tej macierzystej. Cztery pozostałe to: Łapino (1927), Bielkowo (1925), Juszkowo (1937) i Pruszcz Gdański (1921). Zabytkową elektrownią wchodzącą w skład elektrowni wodnych na Raduni jest także położona w powiecie kartuskim Elektrownia Rutki (otwarta dwa tygodnie po elektrowni straszyńskiej). Leży ona jednak poza opisywanym szlakiem, stanowiąc ważny punkt Szlaku Kartuskiego, o którym w odrębnym poście. Wypada jeszcze wspomnieć

o ostatniej elektrowni na naszej trasie, w Pruszczu Gdańskim, choć to nie jest już zabytek. Pruszcz II wybudowano w 2005 r. Jego budowa była konsekwencją katastrofalnej powodzi, spowodowanej ulewnymi deszczami, która miała miejsce w 2001 r.

Radunia, choć wydaje się niepozorna, przez lata dawała się we znaki mieszkańcom okolic Gdańska. Stąd narodził się pomysł, by uregulować krnąbrną rzekę i przy okazji wykorzystać jej potencjał energetyczny. Początkowo plan powiódł się tylko połowicznie – każda elektrownia miała innego właściciela, a brak współpracy między nimi skutkował dalej częstymi powodziami. Sytuacja zmieniła się dopiero, gdy Senat Wolnego Miasta Gdańska wykupił wszystkie obiekty, przejmując nad nimi pełną kontrolę.

Elektrownie (prócz tej ostatniej), nazywane czasem „zameczkami wodnymi”, są obiektami zabytkowymi. Niektóre z nich można zwiedzać po wcześniejszym uzgodnieniu terminu. Przy elektrowni w Straszynie znajduje się stała ekspozycja urządzeń hydrotechnicznych. Wszystkie obiekty są w doskonałym stanie i - będąc pod stałym nadzorem - nieprzerwanie pracują do dziś.

Trasa nie jest szczególnie wymagająca, jednak na wycieczkę warto wybrać moment, gdy jest sucho. Od strony Bielkowa płynie kilka niewielkich strumieni, które po opadach mogą wylewać, czyniąc teren grząskim. Okolica jest dobrze skomunikowana – kursują tu lokalne autobusy, więc w razie potrzeby można łatwo i bezpiecznie zakończyć wycieczkę.

Długość trasy: 29 km

Czas przejścia: ok. 6 h
Data: 2025.05.30